Ebimuli by’endabirwamu bibaddewo okuva mu kiseera ky’Obwakabaka bwa Zhou obw’amaserengeta. Zaafuuka za ttutumu nnyo mu kiseera ky’Amawanga agaali galwana. Kumpi ebintu byonna eby’endabirwamu ebiziikiddwa okuva mu ntaana za Warring States ezasimiddwa birimu obululu obw’endabirwamu. Enkulaakulana yaabwe teyawukana ku kulongoosa tekinologiya n’ebyuma obutasalako, ekyaviirako endabirwamu ennyonjo. Ate era, okukozesa okutono okwa jade mu by’okwewunda tekyasobola kutuukiriza bye baagala, ekyaviirako okukola obululu bw’endabirwamu mu bungi n’okubulongoosa.
Mu 1978, Entaana ya Zenghouyi mu Leigudun, mu Sui County, mu ssaza ly’e Hubei, yasima ekibinja ky’ebide ebikuba enduulu eby’ekitalo, awamu n’emiguwa mingi egy’obululu obw’endabirwamu. Enkuufiira ebbiri ez’obululu obw’endabirwamu eziragiddwa wano zaali bintu bya kuziika okuva mu ntaana eno. Omuguwa gumu gulimu obululu musanvu obw’endabirwamu obwa langi emu, nga buli emu yeetooloovu, eya langi ya kakobe-kitaka, nga ku ngulu kuweweevu ate nga kuliko ekifaananyi ekya bulijjo. Omuguwa omulala guyooyooteddwa bulungi nnyo n’obululu obw’endabirwamu obw’amaaso obwa bulijjo obwa dragonfly-, obusinga nga bwa oblate mu sayizi ez’enjawulo, nga buliko langi ya bbululu omutangaavu oba eya kiragala ey’omusingi. Kungulu kuyooyooteddwa n’empeta eziwerako ezikwatagana mu langi enjeru oba bbululu omutangaavu, nga wakati wagulumizibwa katono waggulu w’ekitundu ekikyetoolodde, ne kikola ekifaananyi ekigulumivu. Omuguwa guno ogw'obululu bw'endabirwamu guyinza okuba nga gukozesa enkola ya waya-okuzinga okukola omusingi. Olwo langi enjeru ne bbululu omutangaavu zaasiigibwa ku musingi mu ngeri eyeetooloovu, oluvannyuma ne zisiigibwa wamu nga langi zombi tezinnaba kukaluba mu bujjuvu.
Dragonfly-obululu bw’endabirwamu z’amaaso bwe bwali engeri esinga okubeera ey’obululu bw’endabirwamu mu kiseera ky’Ensimbi n’Omuggalo n’Ekiseera ky’Ensi Entalo. Era zasangibwa mu Central Asia yonna, West Asia, ne North Africa, era kika kya ndabirwamu ekya bulijjo ekisangibwa mu buwangwa bw’Abachina n’obw’amawanga g’obugwanjuba. Buli bululu mu luwuzi luno bwawukana mu bunene. Ng’oggyeeko obululu bumu obwa dayimanda owa kiragala-, obulala bwonna buba bwa oblate, obutuli, era bufaanana. Obululu buno, ne langi zaabyo ezimasamasa n’ebifaananyi ebya bulijjo, biraga omulimu ogw’amaanyi ogw’amaanyi era bitwalibwa ng’ebyokulabirako ebya bulijjo eby’obululu obw’endabirwamu okuva mu kiseera ky’Amawanga ag’Olutalo.
